Việt Dương Nhân
Bài: 13473
Từ: Cõi Mộng Mơ
|
Nhạc Sĩ: Lê Mộng Bảo
Nhạc Sĩ Lê Mộng Bảo được dân chúng miền Nam biết đến qua trên 50 nhạc phẩm của cụ nhưng cụ lại càng được biết đến nhiều hơn qua những hoạt động văn nghệ khác và sự đóng góp lớn lao của cụ cho nền tân nhạc Việt Nam.
Lê Mộng Bảo sinh năm 1923 tại Huế, xuất thân từ một gia đình Nho Giáo thanh bạch gốc Minh Hương. Cụ có năng khiếu trong nhiều lãnh vực như làm thơ, viết báo, hội họa, nhiếp ảnh và âm nhạc.
Năm 1940, khi chỉ mới 17 tuổi, cụ rời mái ấm gia đình để bắt đầu cuộc sống tự lập. Cụ làm việc tại tòa soạn báo Tiếng Dân của cụ Huỳnh Thúc Kháng, một nhà cách mạng nổi tiếng. Cụ rất ham học. Cụ học chữ Hán với cụ Phan Bội Châu, vĩ cầm với nhạc sĩ Đặng Thế Phong (tác giả "Con Thuyền Không Bến") và nhạc lý với nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương (tác giả "Đêm Đông").
Sau một thời gian ở Bắc, cụ trở về Huế khoảng năm 1944 để làm việc tại Sở Bưu Điện Huế. Trước tình hình hỗn loạn của đất nước năm 1945, quá chán chường với không khí chính trị căng thẳng đầy thủ đoạn, cụ lui về cuộc sống ẩn dật.
Cụ mở một tiệm sách nhỏ ở đường Trần Hưng Đạo, đối diện với sông Hương, Huế. Nhạc phẩm "Quãng Đường Mai" của nhạc sĩ Nguyễn Hữu Ba xuất hiện lần đầu tiên tại Huế năm 1939 đã đưa cụ đến với "nhạc cải cách" (bây giờ ta gọi là tân nhạc) và ngành xuất bản những bản nhạc rời.
Trong công việc phân phối và tiêu thụ những bản nhạc đã được in, cụ thường đi lại Hà Nội và có nhiều dịp tiếp xúc và giao du với những nhạc sĩ tiên phong của tân nhạc Việt Nam như Nguyễn Xuân KHóat, Lưu Hữu Phước, Bùi Công Kỳ, Văn Cao, Phạm Duy, Phan Huỳnh Điểu, Nguyễn Đình Phúc v.v...
Năm 1948, cụ được ông Tăng Duyệt, giám đốc nhà xuất bản Tinh Hoa (Huế), một trong 2 nhà xuất bản lớn và có uy tín nhất trên toàn quốc, một "bố già" của nền tân nhạc Việt Nam có khả năng và quyền bính lăng xê nhạc sĩ và... nhạc phẩm vào thời đó, mời cộng tác. (Mời các bạn đọc tiểu sử của nhạc sĩ Văn Giảng viết bởi nhạc sĩ Lê Dinh để thấy thế lực của ông Tăng Duyệt.).
Qua sự làm việc tháo vát, quen biết rộng, giao tế giỏi, Lê Mộng Bảo đã góp phần rất lớn trong việc mở mang và phát triển nhà xuất bản này. Trong thời gian này, Lê Mộng Bảo đã viết một loạt bài biên khảo giá trị mang tựa đề "Lịch Trình Tiến Hóa của Nền Tân Nhạc Việt Nam Qua Các Giai Đoạn". Cũng trong lãnh vực viết lách, cụ đã cùng thi sĩ Tô Kiều Ngân cho ra đời giai phẩm "Sóng Nhạc" năm 1955. Đây là tờ báo đầu tiên của Việt Nam cổ súy cho nền Tân Nhạc Kịch Việt Nam. Chẳng bao lâu, tờ báo trở thành diễn đàn của giới ca, nhạc, kịch sĩ.
Năm 1952, cụ được ông Tăng Duyệt phái vào Nam để thành lập chi nhánh và đại diện cho nhà xuất bản Tinh Hoa (Huế) tại miền Nam. Rất tiếc là vì tình hình chiến tranh nhà xuất bản Tinh Hoa (Huế) đã phải tạm ngưng hoạt động từ năm 1956.
Một mình ở trong Nam, Lê Mộng Bảo tìm mọi cách khôi phục. Cuối cùng cụ cho ra đời nhà xuất bản Tinh Hoa (Huế) – "Mark 2" dưới tên "Tinh Hoa Miền Nam". Kể từ đó, sự nghiệp xuất bản của cụ chắp cánh và thênh thang thăng tiến dưới ánh sáng chan hoà của "nắng đẹp miền Nam".
Trong vai trò giám đốc, Lê Mộng Bảo đã thổi một luồng gió mới và trẻ trung cho không những nhà xuất bản "Tinh Hoa Miền Nam" mà còn cho ngành xuất bản và phân phối "nhạc rời" được bày bán trên rất nhiều quán vỉa hè của Saigon. Tinh Hoa Miền Nam là nhà xuất bản nhạc đầu tiên của Việt Nam có tên trong danh mục các nhà xuất bản nhạc quốc tế "Worldwide Music Trade Directory".
Trong lãnh vực sáng tác tân nhạc, cụ đã để lại trên 50 tác phẩm như "Mùa Ve Sầu", "Phận Nghèo", "Bọt Bèo", "Xa Anh Rồi", "Không Hiểu Tại Sao", "Sao Lừa Dối Em", v.v.... Sáng tác đầu tay của cụ là "Không Làm Nô Lệ" viết năm 1945 trong khao khát của toàn dân thèm độc lập sau 80 năm đô hộ của Pháp và đã đứng lên đáp lời sông núi.
Cụ cũng sáng tác chung với Văn Phụng, Lam Phương, Mạnh Phát, Tô Kiều Ngân, Phạm Mạnh Cương, Song Kim (bài "Còn Gì Cho Em"). Nhưng... Lê Mộng Bảo không dừng lại tại lãnh vực tân nhạc.
Cụ còn soạn những bài tân cổ giao duyên và vọng cổ. Chính bản nhạc "Thân Phận" mà các bạn vừa thưởng thức ở trên đã được cụ tiếp tay với soạn giả cải lương nổi tiếng Quế Chi để biến thành bản tân cổ giao duyên và đã được thu thanh vào dĩa hát và băng cassette của hãng Việt Nam (trụ sở ở đường Võ Di Nguy, Chợ Cũ Saigon) qua tiếng hát của đôi danh ca vọng cổ Minh Vương, Thanh Kim Huệ.
Những hoạt động văn nghệ đáng kể của cụ như:
- Sáng lập viên của Hội Nhạc Sĩ Việt Nam cùng với các nhạc sĩ Lê Thương, Nguyễn Hữu Ba, Phạm Duy, Xuân Phát.
- Phụ trách lớp nhạc lý tại Viện Khoa Học Giáo Dục năm 1973 cùng với nhạc sĩ Văn Giảng và những ca sĩ như Mộc Lan, Kim Tước.
- Cộng tác với nhạc sĩ Song Ngọc trong chương trình "Hoa Tình Thương" thường được trình diễn trên Đài Truyền Hình Việt Nam và tại nhiều tiền đồn trên khắp 4 vùng chiến thuật.
Lê Mộng Bảo còn hoạt dộng trong những lãnh vực khác như thể thao, xã hội và báo chí mà lãnh vực nào cụ cũng xuất sắc cả. Cụ là chuyên viên báo chí, phụ tá Thứ Trưởng đặc trách báo chí dưới thời Hoàng Đức Nhã, Bộ Trưởng Bộ Thông Tin và Dân Vận. Cụ là nhân vật chính của tờ báo Lẽ Sống tại Saigon trong thập niên 70.
Viết đến đây BN không khỏi xấu hổ khi nhớ lại tuổi thanh xuân, "ngựa non háu đá " của mình, thuở mà BN ảo tưởng rằng thế hệ trước hủ hóa, chậm tiến rồi, không theo kịp với đà tiến hóa của nhân loại, còn thế hệ của BN, của chúng ta thì "Yes, we know it all..." mà thật ra sự hiểu biết rất phiến diện và nông cạn.
Qua những bản nhạc "thời trang" của Lê Mộng Bảo, dưới cái nhìn thiển cận và tầm nhìn "ếch ngồi đáy giếng coi trời bằng vung" của mình, BN đã có lúc nghĩ rằng cụ cũng tầm thường như những nhạc sĩ sáng tác nhạc "thời trang" khác. BN đã lầm to. Thế mới biết biển học bao la vô cùng các bạn nhỉ.
Với một sự nghiệp đa dạng, huy hoàng và lẫy lừng như vậy, năm 1975, cụ đã được chính quyền mới chiếu cố rất kỹ. Cụ được gửi "đi học" mãi đến năm 1981 mới "tốt nghiệp".
Sau khi được thả về, cụ lây lất mưu sinh với nhóm Phi Thoàn - Khả Năng một thời gian. Sau khi Khả Năng vượt biên và mất tích, cụ rời nhóm này rồi... lây lất tiếp.
Năm 1993, cụ sang Hoa Kỳ theo diện HO và định cư tại tiểu bang California.
Kính thưa cụ Lê Mộng Bảo,
Hôm nay con viết những dòng này để xin cụ tha cho con tội "hậu sinh khả ố ". Nếu chỉ làm được 1/10 những gì cụ đã làm thì chắc ba mẹ của con hãnh diện lắm nhưng thực tế phũ phàng thì không được một góc của 1/10 đó cụ ơi.
Chúc cụ sống lâu để vui với con cháu và còn dịp để truyền lại cho thế hệ sau những tinh hoa của một vị tiền bối đáng kính nể và ngưỡng mộ.
Biển Nhớ
26/5/2002
________________________
Tài liệu tham khảo:
1. Lê Thương, "Thời tiền chiến trong tân nhạc (1938 - 1946)", biên khảo viết năm 1970.
2. Lê Mộng Bảo, "Lịch Trình Tiến Hóa của Nền Tân Nhạc Việt Nam Qua Các Giai Đoạn", viết khoảng cuối thập niên 40 đăng trên báo Thu Thần Kinh, Huế.
3. Phạm Duy, Hồi Ký Phạm Duy, tập 1, Thời Thơ Ấu Vào Đời
4. Phạm Duy, "Hồi Ký Phạm Duy, tập 2, Thời Cách Mạng Kháng Chiến"
5. Trường Kỳ, "Tuyển Tập Nghệ Sĩ 1996"
6. Jason Gibbs, "Reform and Tradition in Early Vietnamese Popular Song".
_____________________________
Niềm vui dâng tặng cho đời
Nỗi buồn xin gởi mây trời mang đi.
vdn
>> Blog
|
In Ra
:: Vĩnh Biệt Nhạc Sĩ Lê Mộng Bảo :: - 
Bài Mới
Không có Bài Mới
Đề Mục Nóng Hổi (có bài mới)
Đề Mục Nóng Hổi (không bài mới)
Khóa (có bài mới)
Khóa (không bài mới)
Đăng Đề Mục Mới