Ngô Đồng
Bài: 9458
Từ: Cánh Đồng Bắp
|
Cây ngô đồng có thân nhẹ, nên đuợc dùng để làm đàn. Khi khẩy dây tơ, thùng đàn làm bằng gỗ ngô đồng sẽ vang lên tiếng rất hay.
Ngô đồng đuợc lầm với vông đồng nhưng chưa bao giờ đuợc lầm với cây si cả.
Cây si là loại cây có thể sống tầm gởi vào các loại cây khác, ngô đồng thì không.
Ngày xưa khi còn bé, N Đ sống trong doanh trại Nguyễn Tri Phuơng. Hai hàng cây bã đậu dài tăm tắp buổi chiều nắng xế con đuờng đẹp vô cùng. N Đ nghe các chú lính trong đó gọi cây bã đậu là cây ngô đồng, trên cây có những trái đỏ có hạt nho nhỏ nên N Đ nghĩ đó là lý do người ta gọi nó là ngô đồng.
N Đ thích lấy trái bã đậu khô lắc cho vang lên thành âm thanh để nghe, khi trái thật khô bị vỡ ra thì mảnh vỡ làm đuợc nhiều hình đẹp lắm, nhất là hình con cá.
Nhờ có diễn đàn Đặc Trưng - N Đ đuợc các bác, các anh các chị cho biết cây ngô đồng có nhiều truyền thuyết rất hay, cây đuợc trồng trong nội thành Huế, lá rụng mùa thu, có hoa đẹp mùa xuân, dáng cây uy nghi như những bài viết như sau :
Một chiếc ngô đồng rụng
Hoàng Bình Thi
Đọc câu thơ nổi tiếng:"Ngô đồng nhất diệp lạc. Thiên hạ cộng tri thu" mới biết ở vùng Giang Châu (Trung Quốc), lá ngô đồng thường rụng vào mùa thu. Lá như cùng rủ nhau chỉ rụng và đổ vàng cả những dặm vuông dưới chân cây. Nhưng khi đến Huế tá túc, cây ngô đồng lại rụng lá vào cuối xuân. Trong những ngày có gió mùa đông bắc, lá rơi từng chiếc trong gió và vàng tả tơi. Có một chiều gió heo may, tôi một mình về thăm cội ngô đồng ở công viên Tứ Tượng, bên dòng Hương Giang. Hôm ấy trời rất nhiều gió, gió từ phía bên kia sông thổi lang thang qua hàng cây đoác già, dồn từng đám sương mù trên mặt sông vào những góc khuất của phố Huế. Từ góc nhỏ ở quán café Sơn có thể nhìn thấy rất rõ chiều cao thẳng vút của cây. Bình thường cây ngô đồng có thân màu trắng mốc, nhưng vào mùa rụng lá, thân cây chuyển sang màu xám nhạt vân hơi xanh, giông giống màu da của một thiếu phụ trong ngày "vượt cạn". Cái vóc thẳng đứng như một mũi tên của cây ngô đồng là sự khẳng định về một thái độ, một nhân cách sống ở đời. Nhìn bóng cây dũng mãnh cứ vươn mãi lên bầu trời cao rộng, sao bỗng dưng tôi nhớ cái ngày Nguyễn Thái Học cùng các đồng chí của ông anh dũng hy sinh ở Yên Bái. Chính sự tương quan giữa cây và người đã cho tôi một hình dung về tính cách sống can trường của người Việt xưa và nay. Nhưng ám ảnh nhất ở loài cây ngô đồng vẫn là ở những chiếc lá, độ lớn, diện mạo và màu sắc rất đặc biệt của nó. Phiến lá ngô đồng bình thường to bằng hai bàn tay người lớn chắp lại. Cuống lá dài gần bằng thân lá, khi còn ở trên cây cho con người cái cảm giác mong manh như một chiếc cổ cao nhiều ngấn xanh xao. Lòng lá ngô đồng phẳng và rộng như lòng lá sen nhưng gân lá khô và mang cốt cách của xương mai. Đã từ lâu lắm, bạn tôi vốn rất yêu ngô đồng đã phát hiện ra rằng chiếc lá ngô đồng có hình ảnh của một trái tim lớn hay na ná như hình giọt lệ khi vừa bị hai mí mắt kẹp vỡ. Nhưng phải đến mùa lá ngô đồng mới là cuộc chơi cự phách của tạo hoá. Lá không vàng rực rỡ, cũng không phai như những màu lá mùa thu khác, mà lá ở giữa vàng, xám và xanh. Trải chiếc lá ra trên cỏ, không có gam màu nào là chủ đạo, tất cả như những được chồng mờ lên nhau với những bước chuyển đậm nhạt chân phương và tài hoa vô cùng. Như rằng trong một phút chốc thăng hoa và đãng trí nào đó, người nghệ sĩ tạo hoá đã lặng lẽ đổ cả mùa thu và kỷ niệm lên màu lá, rồi âm thầm bỏ đi, để lại sau lưng bao nỗi ngậm ngùi. Cuối mùa xuân ở Huế, lá ngô đồng rụng để cả nhân gian biết rằng đã từng có những ngày lá xanh, đã từng có cái đẹp đi đến ngày cuối cùng từ chiếc lá rụng đầu tiên...
Cây Ngô Đồng.
Tăng Khôi
Thơ đề trên bia đình lăng vua Thiệu Trị đã nói đến một loài cây đặc trưng của xứ Huế :
Cây Ngô Đồng ấy thuộc họ thực vật Sterculiaceae, loài Sterculia populifolia Roxb, rất khác với cây vông nem hoặc vông đồng mà dân gian thường gọi tên lẫn lộn. Ngô Đồng có thân mộc khá cao, vỏ cây xám trắng, lá to hình tím, màu hoa tím nhạt. Người đời biết nhiều qua văn chương hơn là trong cuộc sống.
Ở Huế xưa kia, Ngô Đồng chỉ được trồng ở chốn vương giả. Đại nam nhất thống chí còn ghi lại :" Các tỉnh ven núi đều có. Đời Minh Mạng được đưa từ Quảng Đông đem về, trồng ở hai bên góc điện Cần Chánh. Lại sai biền binh đem lá lên các núi để tìm khắp, tìm được, đem trồng ở các góc điện". Rõ ràng giống cây không quá hiếm đến nỗi dân gian chẳng có để trồng. Phải chăng hoa Ngô quá đẹp, quá thanh cao nên các bậc đế vương xưa chỉ muốn dành riêng cho họ ?.
Thật ra dáng cây Ngô Đồng không đẹp lắm. Tàng thưa, lá ít, cây chẳng toả che đủ bóng mát cho người . Ngô Đồng chỉ thực sự lộng lẫy và sang trọng vào thời kỳ đơm hoa . Cuối đông sang xuân, trong tiết trời xứ Huế rét dịu, Ngô Đồng trút hết lá rồi phô kết những chùm hoa nho nhỏ, dày đặc trên cành. Hoa Ngô nở ra màu tím nhạt rồi dần ửng hoa cà. Từ xa, đứng ngắm thấy cả một vòm hoa làm sáng đẹp không gian.
Du khách đến thăm Huế vào mùa xuân thường trầm trồ chiêm ngưỡng vẻ đẹp của những tán hoa Ngô Đồng trước sân điện Cần Chánh, bên hồ Tĩnh Tâm và trong một số lăng tẩm của vua Nguyễn. Dẫu gần 200 năm cộng sinh với đền đài cung điện, được đúc nối lên Nhân đỉnh (dựng ở Thế Miếu từ năm 1937) cùng với 28 cây thân mộc khác đại diện cho muôn loài cỏ cây nước Việt, ngày nay, Ngô Đồng trong di tích vẫn còn ít ỏi và thưa thớt lắm. Tuy nhiên, sự thưa ít ấy có ý nghĩa điểm xuyết và trang sức cho không gian di tích. Đứng ở Tử Cấm Thành, thưởng ngắm hoa Ngô, du khách không chỉ tận hưởng vẻ đẹp rêu phong cổ tích của cung điện vàng son một thuở mà còn cảm nhận được hồn di tích được kết đọng lại cùng với cỏ hoa trang nhã.
Ngày hạ chói chang đi qua, tháng đông rét mướt cũng dần hết và một sáng xuân dịu mát, ta chợt ngỡ ngàng thảng thốt trước dáng sắc hoa Ngô . Trong màn sương khói mỏng manh của đất trời xứ Huế sau tết, thấp thoáng ẩn hiện một vòm hoa tím nhạt giữa không gian xanh thành phố. Từ xa đứng ngắm, ta như được chiêm ngưỡng một đám mây sáng đẹp đang sà nhẹ xuống để ôm ấp mái phố. Cái dáng tĩnh tại, vẻ mơ màng của hoa Ngô hoà điệu cùng cái động, cái tấp nập của phố phường đã làm nên một vần thơ đẹp . Cũng có lúc lòng đầy say đắm, khách du lịch khẽ khàng bước tới cội hoa . Ngồi tựa gốc Ngô Đồng thanh thản dõi tầm mắt lên cao, qua tán hoa Ngô phô nở mịn màng ta mới cảm nghiệm hết nét thanh khiết của hồn trời xuân xứ Huế.
Nhớ Ngô Đồng để mong thật nhiều Ngô Đồng nở hoa trong từng khuôn viên xanh thành Huế, trong di tích, ngoài công viên hay dọc đôi bờ sông Hương thơ mộng. Và cùng với sắc lửa chói chang của phượng hạ, vẻ trinh bạch nhạt nhoà của Sầu đông ... màu tím mơ màng của hoa Ngô Đồng sẽ góp thêm nét duyên thầm cho cảnh sắc xứ Huế.
Và bài thơ Ngô Đồng của Hòang Lộc
Ngô Đồng 
Hoàng Lộc trong tập thơ Qua Mấy Trời Sương Mưa
là dây cát, dây đằng - em mọc ở cội tùng
là phượng hoàng - em tìm cành ngô mà đậu
tìm không ra cành ngô ? hãy bật lời thảm tư?
chẳng thấy cội tùng ? hãy tự héo khô đi!
**
khi vác đời làm gã tình si
ta ngạo nghễ như cây tùng trăm thước
tình ta hiếm, là cành ngô xanh mướt
vì chờ em, sắp sẵn một đời chờ
ta từng coi khinh những giống chim ngu
gặp nhánh cây nào cũng sà cánh đậu
những thứ dây leo bu tường bám giậu ...
(thà chịu đời vất vưởng có hơn không ?)
sừng sững trong ta bóng lớn ngô đồng
phủi sạch trần ai, đợi loài chim quý
ta hữu hạn giữa tầm vòng thế ky?
mà phượng hoàng tuyệt tích đã ngàn năm!
một thoáng trong em có tiếng kêu thầm
cành bích ngô ta giật mình đỗ lá
thêm đủ lý để coi thường thiên hạ:
phượng hoàng, phượng hoàng - em đậu xuống cành đi!
ôi, không phải phượng hoàng đâu - em dối ta chi ?
trái gió trở mùa, kìa em lạc giọng
ta biết ta đau khối tình vô vọng
khi em đậu bao lần chẳng chọn cành ngô
khắp đất cùng trời mất dấu phượng hoàng xưa
ta lại vác đời tình - đi - cúi mặt
cái bóng ngô đồng trong ta queo quắt
đã chắc một đời phải chịu cành không!
**
là dây cát, dây đằng - em mọc ở cội tùng
là phượng hoàng - em tìm cành ngô mà đậu
tìm không ra cành ngô ? hãy bật lời thảm tử
chẳng thấy cội tùng ? hãy tự héo khô đi.
Cám ơn GTP - anh American trả lời giúp N Đ.
N Đ có trả lời bài thơ của anh CN nữa phải không? Hi vọng N Đ của ĐT cũng được như cây ngô đồng mang chút màu sắc đơn sơ làm phố xá nhẹ nhàng vui.
_____________________________
|
In Ra
RE: Cây ngô đồng / cây si - 
thêm ý nghĩa cây NĐ nhưng bài thơ Qua Mấy Trời Sương Mưa....chưa sáng lắm, chưa hiểu hết ý tác giả muốn nói gì ... 
Thà chịu cảnh cô đơn - chứ bám hay đậu vào "cây gai" là tiêu đời Cát Đằng, Chim Phượng á ! 
bởi thế cho nên Dường Như Tình Mỏi Cánh Bay rùi NĐ uiiiiii
Bài Mới
Không có Bài Mới
Đề Mục Nóng Hổi (có bài mới)
Đề Mục Nóng Hổi (không bài mới)
Khóa (có bài mới)
Khóa (không bài mới)
Đăng Đề Mục Mới