Hoàng Thu Diệp
Bài: 741
|
HTD xin mượn bài viết của TH sơ lược về nền cổ nhạc của chúng ta, để tiện post những bài hát sau nầy cho các bạn dễ theo dỏi...
Bạn thích cổ nhạc... xin mời vào...
Trần Thiên Hùng
Nói đến Cổ-nhạc chúng ta ai cũng nghĩ ngay đến bản Vọng-cổ ... cũng đúng thôi vì bản Vọng-cổ đã quá quen thuộc với chúng ta ... có ai mà không từng nghe nó một lần. Nhưng thật ra nền cổ-nhạc của chúng ta được phân ra làm 2 nhóm là Cải-Lương và Tài-Tử ... Nhạc Cải lương thường được trình diển trên sân khấu cho công chúng xem với tuồng tích hẳn hoi, và bài hát một số được rút ra từ Nhạc Tài tử nhưng được làm phong phú hơn trong nhịp điệu cho hấp dẩn (như Xàng-Xê từ nhịp 4 thành nhịp 8 ... Văn-Thiên-Tường từ nhịp 8 Oán thành nhịp 4 lơi ...) và lẻ dỉ nhiên bài hát chủ lực cho Cải lương vẩn là bài Vọng Cổ ... Trong lúc đó thì Nhạc Tài-Tử được chơi với tính cách nhạc thính phòng của những người cùng yêu thích với nhau ... mà người ta thường nói là chơi bài bản ... vì nó đòi hỏi một quá trình học hỏi chuyên cần ... và TH xin lượt qua về nhạc Tài tử cho các bạn có một khái niệm ... và bạn nào muốn tìm hiểu thêm nửa thì TH rất sẳn sàng chia xẻ cùng các bạn ... và chúng ta chơi nhạc Cải lương đi cho dể hiihiiii
Cổ nhạc chúng ta có ngủ cung ... nhưng cũng tùy theo bản nhạc ...
... nếu bản nhạc có hơi BẮC thì ngủ cung là HÒ XỰ XANG XÊ CỐNG
... nếu bản nhạc có hơi NAM thì ngủ cung là HÒ XỰ XANG XÊ FAN
...nếu bản nhạc có hơi OÁN thì ngủ cung là HÒ XỰ XANG XÊ OAN
(thấy khó quá há ... nhưng từ từ sẽ dể ợt hà ..hihiiii )
Tổng hợp Nhạc Tài Tử được hệ thống thành các Bộ như sau :
-Bộ NAM : gồm 3 bài NAM XUÂN với Trống Xuân, NAM AI với Mái Ai và NAM ĐẢO hay còn gọi là Đảo-Ngủ-Cung với Song Cước .
-Bộ OÁN : gồm các bài Tứ-Đại-Oán, Giang-Nam Cửu-Khúc, Phụng Cầu, Phụng-Hoàng Lai-Nghi, Bình-Sa Lạc-Nhạn, Nguơn-Tiêu Hội-Oán, Vỏ-Văn Hội-Oán, Thanh-Dạ Đề-Quyên , Vỏ-Tắc-Biệt , Tư-Mã Tương-Như ......
-Bộ ĐIỂM : gồm các bài Lưu-Thủy, Phú-Lục, Bình-Bán, Xuân Tình, Tây Thi và Cổ Bản .... sáu bài nầy được giới đàn ca gọi là 6 bài Bắc trường, nhưng hai bản Tây Thi và Cổ Bản trường vì quá dài đến 52 và 68 câu nên họ thường chơi hai bài Tây Thi và Cổ Bản vắn chỉ có 26 và 34 câu mà thôị Thực ra bộ Điểm nầy rất phức tạp vì nó gồm có tất cả là 36 bài gồm đoản, trường,thủ, vĩ và tẩu mã ...Thí dụ bản Lưu Thủy thì có Thủ Lưu-Thủy Đoản, Vĩ Lưu Thủy đoản,Thủ Lưu Thủy trường, Vĩ Lưu Thủy trường, Thủ Lưu Thủy Tẩu Mã, Vĩ Lưu Thủy Tẩu Mà ... quá lộn xộn nên giới đàn ca chỉ chơi bài Vĩ ... Trường mà thôi ... như bản Lưu Thủy thường chơi trong giới đàn ca là bản Vĩ Lưu Thủy trường ....(mệt quá hén )
-Bộ XUẤT : gồm các bài : Văn-Thiên-Tường , Trường-Tương-Tư, Tứ Đại Vắn, Chinh-Phụ Ly Tình, Hội Nguơn Tiêu và Bắc Bản Chấn .
-Bộ CHÍNH : gồm các bài nhạc lể hay còn gọi là các bài Cò vì chơi những bài nầy phải có đàn cò mới hay ... : Xàng-Xê, Ngủ Đối Thượng, Ngủ Đối Hạ, Long Đăng, Long Ngâm, Vạn Giá và Tiểu Khúc ... sau nầy giới đàn ca còn chơi thêm hai bài nửa là Ngủ Đối Ai và Chiết Tứ Vĩ ...
-Bộ NGỰ : gồm 8 bài ngự sau : Đường-Thái-Tôn, Vọng Phu, Bắc Man Tấn Cống, Chiêu-Quân, Duyên Kỳ Ngộ (ngự), Aí Tử Kê (ngự), Quả Phụ Hàm Oan và Tương-Tư (ngự) ...
-Bộ NHỈ : gồm 2 phần ... phần A gọi là Tứ Bửu gồm có 4 bài là Minh-Hoàng Thưởng Nguyệt, Ngự Giá Đăng Lâu, Phò Mã Giao Duyên và Ái Tử Kê (tứ bửu) ... phần B gọi là Ngủ Châu gồm có 5 bài là Kim Tiền Bản, Ngự-Giá, Hồ Lan, Vạn Liên và Song Phi Hồ Điệp ...
-Bộ THỦ : gồm 10 bài liên huờn là Phẩm Tuyết, Nguơn Tiêu, Hồ Quảng, Liên Huờn, Bình Nguyên, Tây Mai, Kim Tiền, Xuân Phong, Long Hổ và Tẩu Mã ...
Về sau nầy để dể dàng dạy cho học trò các nhạc sư gọi hệ thống nầy như sau, thêm vào 2 Bộ mà phần lớn được dùng cho Cải lương là Bộ Lý như Lý Vọng Phu, Lý Giao Duyên, Lý Con Sáo .... và Bộ Ngâm như ngâm Tao Đàn, Sa Mạc ....
Nhất LÝ Nhì NGÂM Tam NAM Tứ OÁN Ngủ ĐiỂM Lục XUẤT Thất CHÍNH Bát NGỰ Cửu NHỈ và Thập THỦ LIÊN HOÀN
Trong tất cả những bài nầy thông dụng nhất là các bài bản ở các bộ Nam Điểm Oán Chính mà các nhạc sư thường gọi là 20 bản Tổ gồm 3 bài Nam 6 bài Bắc 7 bài Cò và 4 bài Oán ( Tứ Đại Giang-Nam Phụng Cầu và Phụng Hoàng) ... biết được 20 bài nầy là đủ đi chơi nhạc tài tử gùi hiihiiii biết hơn nửa ... cũng tốt hihiihihiiiii
Xuất thế lão thông nhị thập huyền bản tổ
Thậm đa quán thế Thất thập nhị huyền công
.Nếu bạn thích cổ nhạc chắc cũng biết lai rai vài câu vọng cổ hén ... biết nhịp càng tốt ... hổng biết cũng đâu có sao ... vì tui ca đâu có ông thầy đàn đâu mà sợ chứ hiihiii ... cứ như vậy đi nha ... chơi vui mà hiihiii
...thực ra trong cổ nhạc bài Vọng cổ là bài khó NHỨT vì bạn thữ nghĩ người ca và người đờn đều hồn ai nấy giữ trong suốt 32 nhịp ... để khi cùng dứt câu một lượt ngay chóc không ló không thụt thiệt không phải dể dàng với người mới học hihiiii nên theo TH nghĩ nếu các bạn muốn ca được bài Vọng cổ cho trúng các bạn cần nên học trước một số bài nhỏ cho nhuần nhuyển để có chất giọng và giữ nhịp được đều ... những bài nhỏ đó như Lý Ngựa Ô Nam, Trăng Thu Dạ Khúc, Lý Con Sáo ... khó hơn chút nửa như Sương Chiều Tú Anh, Phong Ba Đình, Tô Vỏ Mục Dương, Giang Tô Điểu Ngử ......
... chúng ta chắc cũng biết bản Vọng Cổ ngày nay là bản được cải biên từ bản Dạ Cổ Hoài Lang của nhạc sư Sáu Lầu ... và từ 20 câu nguyên thủy nhịp chiếc ... lần lần nó rút lại còn 6 câu nhịp 32 rồi 4 câu thôi vì hát nhiều ... mệt hiihihiiii thậm chí có khi người ta lười chỉ viết có 1 câu hà ... như TH vậy nè hiihihiii
... mời các bạn hát cho vui nha ...
TÌNH TRI KỶ
Thiên Hùng
Tình chồng vợ tuy có mặn nồng thắm thiết nhưng đâu sánh bằng tình tri kỷ thâm ......
ca Nam-Xuân ..................giao
với người .----- viển khách tha hương
2-Nơi quán lạnh dừng chân .-----
Nghe thương nhớ bâng khuâng .------
3-Thương quê hương đã vạn dậm xa mờ
Nhớ người thân đang mỏi mắt trông chờ
4-Mà năm tháng hửng hờ .-----
Vẩn lạnh lùng qua song .-----
5- Tri âm .... tri kỷ
Hôm nào .... bèo nước tương phùng
6-Bên chén rượu cung đàn .-----
Kết chặc tình thâm giao .-----
7-Nên dể đâu cách ngăn là vỉnh biệt
Khi tiếng tơ đồng còn réo rắt bên tai
8-Và khúc Nam Xuân với lời ước hẹn
Mình tay sẽ trong tay .-----
Vọng Cổ : 6- Và có phải khoảng cách ngăn thêm đong đầy nổi nhớ thì ngày tao ngộ hôm nay càng tha thiết ân .... tình ... Bè bạn thân quen tay bắt mặt mừng ... Sau phút giây hàn huyên tâm sự ... kể lể chuyện vui buồn còn mất giữa thế nhân ... Mình hãy cùng nắn phím so dây dạo lại cung thương của những ngày xưa thân ái ... để quên đi chuyện buồn quá khứ mà hướng đến tương lai muôn sắc muôn màụ
Khúc Phụng Cầu đưa Bá Lý Hề gặp lại người xưa ... một lớp Giang Nam điểm tô tình bằng hữu ... và có phải lòng mình đang rộng mở theo cung nhạc bổng trầm sáu Bắc ba Nam .../.
Như trên TH đã nói với các bạn ... trong cổ nhạc bản Vọng-cổ là bản khó nhứt cho nhưng ai mới học ca ... vì rất khó chuẩn nhịp ... nên TH sẽ sơ lược về nhịp của bài ca nầy ...
... trong cổ nhạc chúng ta sẽ thường nghe nói đến nhịp tư trong những bài ca Bắc, Nam ..., nhịp tư lơi trong những bài như Trường Tương Tư, nhịp tư lơi tám thúc như trong bài Phụng Hoàng Cải Lương ... , nhịp tám trong những bài Oán Tài Tử .... và tên gọi nhịp tư, tư lơi, tám ... là căn cứ vào nhịp 32 của bài Vọng cổ ... nhịp 32 tức nhịp 2 chân trái phải bắt đầu từ chân phải nhưng chỉ tính nhịp của chân phải mà thôi ...
... Một bài ca Vọng cổ ngày nay ... tác giã thường chỉ viết 4 câu là 1,2 và 5,6 ... đôi khi viết 5 câu 1,2 và 4,5,6 chứ it' khi nào viết đủ 6 câu là 1,2,3 và 4,5, 6 ... nên nếu tính theo nhịp 32 thì mỗi câu vọng cổ sẽ có 32 nhịp trừ câu vô vọng cổ sẽ chỉ có 15 nhịp rưởi mà thôi ... và cứ mỗi 4 nhịp trong câu người ta gọi là 1 lái ... người ca phải tập nghe cho được chữ đờn cuối của mỗi lái để control nhịp của mình ... và để giúp cho người đờn và ca diều chỉnh nhịp ... khi còn 2 lái nửa dứt câu tức còn 8 nhịp nửa sẽ có 1 tiếng gỏ song-loan báo ... và khi dứt câu thì gỏ 1tiếng nửa ...tiếng song-loan nầy do người nhạc-sĩ leader dàn nhạc gỏ ... Song-loan rất quan trọng ... không có nó ... hoặc gỏ sai ... cả nhóm đờn ca sẽ lost control ngay ...
... Sau khi đã biết nhịp rồi thì tự mình sẽ phân nhịp cho bài ca vọng cổ mà mình muốn hát ... sao cho mình dứt bài ca thì người đàn cũng vừa gỏ song loan dứt một lượt với mình ... vì vậy nên cùng một bài ca vọng cổ mà thường không ai hát giống ai ...
... TH sẽ ghi chữ đờn như dưới đây cho một bài vọng cổ 4 câu 1,2 và 5,6 mà hai câu 1 và 5 là hai câu vô vọng cổ ... thường được người ta gọi là vô hò ...
Câu 1 : ..... vô hò ..-------3 nhịp rưởi----->HÒ ---------4nhịp----->CỐNG (SLbáo)
--------4 nhịp----------->XANG----------4 nhịp ----->CỐNG (SL dứt câu)
Câu 2 : ------4 nhịp-------->XỀ -------4nhịp--------->XANG
------4 nhịp--------->XANG -----4 nhịp -------> HÒ
-------4 nhịp-------->HÒ --------4 nhịp --------->CỐNG (SL báo)
------- 4 nhịp ------> XÊ -------- 4 nhịp -------> XANG (SL dứt câu)
Câu 5 : ....vô hò .....-----3 nhịp rưởi ---> HÒ -------4 nhịp ---> CỐNG (SL báo)
------4 nhịp ----> XÊ ---------4 nhịp -------> XỀ (SL dứt câu)
Câu 6 : ------4 nhịp ---->Xề --------4 nhịp -------> CỐNG
-------4 nhịp ---->XANG ------4 nhịp ------> CỐNG
-------4 nhịp ----> XÊ --------4 nhịp -------> XỀ (SL báo)
--------4 nhịp ---> XÊ --------4 nhịp -------> LIU (SL dứt câu)
....những chữ đờn cuối lái ghi trên ... không có tính cách cố định mà nó sẽ thay đổi tùy theo người nhạc sĩ ... cũng như chữ CỐNG chổ SL báo ... có nhạc sĩ cũng dùng chữ XÊ ... nhưng quan trọng là có gỏ SL là OK .... bi giờ mời các bạn ca chơi nha
LÒNG MẸ BAO LA
Thiên-Hùng
Lý Con Sáo :
Ôi .... bao la
Sông nước đổ vào biển khơi
Như lòng mẹ hiền thương con
Dù nhọc nhằn gian nan
Mẹ sá chi thân mẹ hao gầy
Qua tháng rộng năm dài
Con lớn khôn rồi đường mây tung cánh
Có bao giờ con ngoảnh lại sau lưng
Nhìn mẹ hiền đêm từng đêm vẩn nhớ
Vẩn thương con như thuở còn thơ ....
Vọng Cổ :
1- Để nói với mẹ rằng, mẹ ơi con mãi mãi muốn được gần bên gối mẹ như thuở ấu thơ mẹ ru con từng giấc xuân ... nồng ... Lòng mẹ bao la như biển rộng sông dài ... Mẹ đã nuôi con bao nài gian khổ ấp lạnh quạt nồng từng đủa cá chén cơm ... Con trẻ ấm đầu mẹ đã thức hằng đêm, quanh quẩn bên con trông từng bước chân chập chửng ... mong cho con sớm được nên người ... ôi công ơn mẹ như biển trời lai láng .
2- Con đã lớn khôn ra đua chen ngoài xã hội mẹ vẩn hằng đêm tựa cửa đón con về ... Dỏi bước chân con trên muôn dặm đường đời ... Thấy con vui lòng mẹ hiền như mở hội, con âu sầu mẹ quặn thắt héo hon ... Có ngôn từ nào diển đạt được lòng mẹ thương con, mẹ hiền ơi của con muôn thuở ... Mẹ là ánh trăng đêm rằm rạng rở là dòng suối ngọt ngào mãi mãi bên con .
Gió mùa thu mẹ ru con ngủ ...
Năm canh chầy mẹ thức đủ vừa ......
Ca Lý Ngựa Ô Nam : ............năm
Câu hát ngọt ngào nồng ấm yêu thương
(-------------) Qua bao năm tháng
Vẩn đậm đà tình nghĩa quê hương
Dù con lưu lạc hà phương
Dỏi bóng quê xưa những chiều mây nhạt
Nghe xót xa cay đắng dâng đầy
Lòng nặng trỉu u hoài
Nhớ mẹ hiền quặn thắt tâm can
Nghịch cảnh đã cách ngăn
Còn đâu bên con hình dáng mẹ hiền
Ngồi vá áo mỗi chiều
Hay lúc đêm về ... đông phong trở lạnh
Đắp chăn nồng cho con ...
Vọng Cổ :
5- Thời gian qua nhanh sẽ xoá đi bóng mờ dĩ vảng, nhưng mẹ hiền ơi mẹ vẩn bên con dù cuộc biển dâu vật đổi sao ...... dời ..... Để mẹ con cách biệt mấy phương trời ... Vật chất nào đâu mang hạnh phúc khi tâm hồn trống trải đơn côi ... Con nhớ quá mẹ hiền từng giọng hát ru con, từng tiếng vỏng đưa giữa trưa hè oi ả ... Có đi xa mới biết quê hương là tất cả ... tình mẩu tử thiêng liêng là tha thiết đậm đà .
6- Nhìn cánh chim chiều đang lướt gió tung mây, con muốn được như cánh chim về bên gối mẹ ... để trong những chiều vàng nhạt nắng bên hiên nhà nghe mẹ kể chuyện Lục-Vân-Tiên ... Đẹp làm sao bao kỷ niệm thần tiên mà mẹ hiền ơi hôm nay con không còn nửa ... Hởi những ai đang làm người xa xứ ... có nhớ chăng đấng từ mẩu sinh thành ...
Như một cánh cò lặn lội ở bờ ao ... hình ảnh mẹ con muôn đời bất diệt ... Với tấm lòng con chân thành tha thiết con gởi đến mẹ hiền bao nổi nhớ niềm thương .../.
... từ câu vọng cổ 1 qua câu 2 hay từ câu 5 qua câu 6 ... bài ca thường thường không có viết lời khoảng 2 hoặc 3 lái để các nhạc sĩ biểu diển ngón đờn ... và người ta thường gọi là đờn chầu ... sau đó thì dàn nhạc đàn êm lại cho người ca hihihiiiii
... còn 1 bài Vọng-cổ có 5 câu là 1,2 và 4,5,6 thì cách cấu trúc của các câu 1,2 và 6 thì giống như trên ... còn câu 4 và 5 thì như sau đây :
Câu 4 : .... vô hò ------3 nhịp rưởi ---->HÒ -----4 nhịp ---->CỐNG (SL báo)
---------4 nhịp ------> XANG -------4 nhịp -------> HÒ (SL dứt câu)
Câu 5 : ------- 4 nhịp -------> XỀ ------- 4 nhịp ------> HÒ
-------4 nhịp --------> HÒ ---------4 nhịp ------> HÒ
--------4 nhịp -------> HÒ ----------4 nhịp ------> CỐNG (SL báo)
--------4 nhịp --------> XÊ ----------4 nhịp ------> XỀ (SL dứt câu)
Câu 6 : giống như trên
THÀNH PHỐ NHỮNG HÀNG ME
Thiên-Hùng
Thành phố tôi yêu có những con ......
Ca Xang-Xừ-Líu : ................... đường
Trải dài rợp bóng cây xanh
(-------------) Cây xanh
(-------------) Xanh ngát trời xanh
Dịu mát làm sao với hàng me bên đường
(------------) Lá me xanh
Thắm con đường tuổi thơ mơ mộng
Nô nức niềm tin yêu hy vọng
(-----------) Có cái gì
Gợi nhớ ở trong anh
Mỗi sáng tinh sương nơi cổng trường
(------------) Vào
Lớp học rồi ... nghe sao
Mà thấy thích .... khi len
lén tay chuyền ..... quả me chua
vừa mới hái (-----------)
(----------) Ơi tuổi thơ
Vui tươi và trong trắng
(---------) Như những
Bông hoa trong ánh nắng ban mai
Tô thắm con đường rợp lá me bay ....
Vọng cổ :
1- Thời gian lặng lẻ trôi đi đã mấy mùa hoa rơi lá rụng nhưng hàng me vẩn đẹp vẩn xinh vẩn rợp bóng những con ..... đường .... Vẩn thân thiết bên ta sau những buổi tan trường ... Theo gió thổi lá me vờn trong nắng nhẹ nhàng cài lên mái tóc của em yêu ... Để anh về nghe thương nhớ biết bao nhiêu ... cành phượng vĩ tiếng ve kêu mùa Hạ ... rồi viết vần thơ nho nhỏ trong chiều gởi đến người em tuổi hồng môi thắm .
2- Từng con phố chạy dài xa hút mắt hàng me xanh thêm mượt tóc em dài ... Ngày tháng trôi đi rồi năm tháng lại qua ngày ... Hàng me vẩn cùng chung nhịp thở với hai đứa mình trong ước vọng ngày xanh ... Em vẩn bên anh nho nhỏ hiền lành như những cánh lá me nhẹ nhàng bay trong gió ... Cho nổi thương yêu đong đầy nhịp thở mộng duyên lành rộn rả đôi tim .
Ca Trăng Thu Dạ Khúc : ..... Lá .... me bay
Cho hàng me thêm nhớ thương
(---------) Vấn vương u buồn
(---------) Tháng năm lạnh lùng
(---------) Ngùi thương chợt nhớ phút bên nhau
(---------)Biết bao kỷ niệm
Êm đềm ngày thơ theo lá bay
(---------) Một ngày vào thu
(---------) Em từ giả tuổi học trò
(---------) Bâng khuâng nhớ lại
Ngôi trường xưa của tuổi thơ ....
4- Đầu niên học em lên đường xa con phố nhỏ, đem tình thương lên cho tuổi thơ trên vùng cao nguyên quanh năm bàng bạc gió núi sương ........ rừng .... Hành trang em, một trái tim với giòng máu nhiệt tình .... Anh tiển em đi lòng lâng lâng cãm xúc ... hàng phượng vĩ cuối mùa cũng lưu luyến vẩy tay ... Mình đi lại trên những con đường rợp lá me bay ... cánh lá nhỏ thân thương như mĩm cười chào cô giáo mới ... và muốn nói em đi hãy nhớ ... nhớ trường xưa nhớ kỷ niệm êm đềm .
5- Thư viết cho anh còn thơm mùi đất mới, em gởi niềm vui qua nét chữ yêu đời ... Trọn vẹn trao anh khoé mắt môi cười ... Thư em viết xa nhà nhớ lắm ... nhớ anh nhiều nhớ cả những hàng me ... Trường nơi đây cũng có táng phượng che ... cũng có tiếng ve kêu trên hàng me rụng lá ... Nhìn ánh mắt học trò làm em nhớ quá ... về ngày xưa khi hai đứa chung đường .
6- Còn chuyện nầy em kể cho anh nghe ... có những buổi gió lên lá me bay cài trên mái tóc ... Em không hay nên khi bước chân vào lớp học thì học trò ríu rít đến bên em ... Chúng bảo rằng tóc Cô đẹp quá Cô ơi ... em xúc động nhớ lại lời thơ anh dạo đó ... khi hai đứa mình cầm tay qua lối nhỏ giữa lá me bay che kín khung trời .
Hởi hàng me nhỏ thân yêu ơi .... Lá bay vàng khắp trong chiều nhớ nhau .... Tình nồng thắm đượm hương cau .... Ơi hàng me bắt nhịp cầu tri âm ...../.
< Edited by: Hoàng Thu Diệp -- 10/10/2004 4:04:42 PM >
_____________________________
Mây thiếu gió, mây buồn rơi xuống thấp
Gió thiếu cây, há được gọi cuồng phong
Cây thiếu hoa, sao tránh khỏi thẹn lòng
Hoa thiếu bướm, hoa thẫn thờ rũ cánh
Hoàng Thu Diệp
|
In Ra
RE: Bạn thích cổ nhạc... xin mời vào - 
RE: Nhạc tài tử... 20 bản Tổ - 
Bài Mới
Không có Bài Mới
Đề Mục Nóng Hổi (có bài mới)
Đề Mục Nóng Hổi (không bài mới)
Khóa (có bài mới)
Khóa (không bài mới)
Đăng Đề Mục Mới