Linh Tinh Phố Rùm Bài Viết Gia Chánh Lời Tình K Truyện Chọn Lọc Thơ Tình
Trở lại trang đầu
Đi Vào Phố Hồ Sơ Cá Nhân Thư Riêng (Private Message) Các Bài Đăng Từ Lần Cuối Bạn Vào Các Bài Đăng Ngày Hôm Nay Lịch Sinh Hoạt Ghi Danh Trở Thành Thành Viên của Phố Rùm Những Câu Hỏi Thường Gặp Danh Sách Các Thành Viên
Phố này chỉ để xem lại bài cũ, không còn đăng bài mới lên được. Xin mời các bạn qua thăm Phố Rùm mới .
Phòng ẢNH

Giải thích thành ngữ tiếng Việt

 
Xem những đề mục liên hệ: (trong diễn đàn này | trong mọi diễn đàn)

Tham gia dưới tên: Guest
  In Ra
Các Diễn Đàn >> [Học Hỏi] >> Ngôn ngữ học >> Giải thích thành ngữ tiếng Việt Trang: [1] 2 3   phần sau >   >>
Tên login:
Thân bài << Đề Mục Cũ   Đề Mục Mới >>
Giải thích thành ngữ tiếng Việt - 10/27/2006 12:05:23 PM   
caytoi

 

Bài: 998
ÁC GIẢ ÁC BÁO:
(Ác: Làm việc xấu, gây đau khổ, tai họa cho người khác
Báo: Đáp lại)
Làm điều ác thì sẽ gặp điều ác
Ví dụ: Thiện chống ác, chính chống tà. Những mụ dì ghẻ cay nghiệt, tàn nhẫn đối với con riêng của chồng, cuối cùng đã bị trừng phạt. Đúng là ác giả ác báo.
 
AM THANH CẢNH VẮNG:
(Am: Chùa nhỏ, miếu nhỏ.
Thanh: tĩnh lặng)
Cảnh vắng vẻ tĩnh mịch ở nơi chùa chiền.
Ví dụ: Bao nhiêu kiếp phong trần rũ khỏi. Tìm am thanh cảnh vắng khỏi dơ tuồng (Trần Tế Xương)
 
AN PHẬN THỦ THƯỜNG:
(An: yên;
Phận: số phận;
Thủ: giữ;
Thường: bình thường, không có gì nổi trội)
Bằng lòng với số phận, với cuộc sống bình thường hiện tại, không muốn hoặc ngại sự đổi thay.
Ví dụ: Bác Thiện là người thích an phận thủ thường, bác chỉ muốn sống sao cho yên ổn là được.

ANH HÙNG NHẤT KHOẢNH:
(Nhất: một;
Khoảnh: nguyên nghĩa trong tiếng Hán chỉ chỉ đám đất có diện tích một trăm mẫu. Trong tiếng Việt chỉ một đám đất không lớn, có giới hạn rõ ràng) 
1. Người tự cho mình là tài giỏi nhất, có quyền thế nhất trong một vùng, một địa phương, một lãnh vực nào đó.
2. Người có phẩm chất anh hùng nhưng chỉ có tác dụng hạn chế trong một địa phương, một phạm vi  nhỏ hẹp, không có khả năng làm nên sự nghiệp lớn.

ANH HÙNG RƠM:
Người cố làm ra vẻ có khí phách nư một anh hùng nhưng thực chất là một kẻ hèn nhát, không chịu nổi thử thách, cũng giống như rơm, chỉ cần một mồi lửa là cháy tan, chỉ còn lại tro tàn.
VD: Anh hùng gì? anh hùng rơm,
cho một mồi lửa hết cơn anh hùng (ca dao)
 
ANH HÙNG TƯƠNG NGỘ:
(Tương: lẫn nhau;
Ngộ: gặp;
Tương ngộ: gặp nhau)
Những người anh hùng, người có tài năng gặp nhau (thường dùng để tả cảnh hội tụ tài năng và trí tuệ)

ANH HÙNG MẠT LỘ:
(Mạt:cuối, nơi tận cùng;
Lộ: đường)
Người anh hùng lúc đã về già hoặc hết thời, cùng đường. Thường chỉ những người có chí lớn, có nghĩa khí, có tài năng nhưng nay do tuổi già hoặc do hoàn cảnh bó buộc mà bất lực đành cam chịu cảnh sống vừa uất ức vừa buồn thảm âu sầu.

ÁO BÀO GẶP NGÀY HỘI:
(Áo bào: áo dài, tay rộng, người đàn ông quý tộc hoặc người giàu sang ngày xưa thường mặc, nhất  là những dịp hội hè)
Của quý được đưa dùng rất đúng dịp, rất phù hợp.

ÁO GẤM VỀ LÀNG:
(Áo gấm: tượng trưng cho người giàu sang, thành đạt).
Đi xa, thành đạt, giàu sang trở về quê cũ với thái độ huênh hoang, khoe khoang, tự đắc.

ÁO CỘC QUẦN MANH:
(Áo cộc: áo ngắn;
Quần manh: quần bằng loại vải mỏng)
Cảnh nghèo đói, địa vị thấp hèn.

ÁO GẤM ĐI ĐÊM:
(Gấm: Một loại vải quý dệt bằng tơ nhiều màu, có hình hoa lá. Mặc áo gấm mà lại đi đêm trời tối thì không có ai nhận ra sự sang trọng nữa)
chưng diện sự giàu sang mà không được ai biết đến.

ĂN BẰNG NÓI CHẮC:
Thật thà, chất phác, thẳng thắn

ĂN CẢ TIÊU RỘNG:
(Cả: lớn)
Ăn tiêu rộng rãi đến mức hoang phí, không biết đến tiết kiệm.

ĂN CÁ BỎ LỜ:
(Lờ: dụng cụ bắt cá)
Bội bạc vô ơn
VD: Anh đã giúp nó rất nhiều, thế mà bây giờ nó ăn cá bỏ lờ, nó coi anh không ra gì cả.

ĂN CẮP NHƯ RANH:
(Ranh: Theo quan niệm mê tín là  đứa con được đầu thai nhiều lần nhưng lần nào cũng không nuôi được, để đòi một cái nợ của kiếp trước. Ranh được xem như là loài ma quái, tinh nhanh và quỷ quyệt.)
Hay ăn cắp và ăn cắp rất nhanh, rất tinh quái

ĂN CHÁO LÁ ĐA:
(Cháo lá đa: Cháo đựng trong cái lá đa cuộn lại, của nhà chùa hoặc của người theo đạo Phật cúng cô hồn ngày rằm tháng bảy.)
Ăn mà cảm thấy vô vị, nhạt nhẽo.

ĂN CHAY NẰM ĐẤT:
(Ăn chay: chế độ ăn uống đạm bạc của những người theo đạo Phật, hay người không ăn chất thịt hoặc các thức ăn chế từ động vật;
Nằm đất: nằm ở dưới đất, không nằm trên giường)
Cuộc sóng quá đạm bạc và chịu nhiều gian khổ.

ĂN CHUNG ĐỔ LỘN:
Ăn ở sinh sống chung, tài sản cũng góp thành của chung, không chia tách riêng rẽ.

ĂN CHƯA NO LO CHƯA CHÍN = ĂN CHƯA NO LO CHƯA THẤU ~ ĂN CHƯA SẠCH BẠCH CHƯA THÔNG
(Ăn chưa no: tức là còn đang ở tuổi ăn tuổi ngủ;
Lo chưa chín: lo nghĩ về công việc chưa được chín chắn)
Còn non trẻ chưa đủ khôn lớn, trưởng thành, chín chắn trong công việc.



< Sửa đổi: caytoi -- 10/27/2006 12:46:55 PM >
Bài số: 1
RE: Giải thích thành ngữ tiếng Việt - 10/27/2006 1:17:29 PM   
Nhân Sâm

 

Bài: 817
Từ: Vùng biển Huntington - USA
ĂN CHÁO ĐÁ BÁT:

Bội bạc vô ơn

VD: Thằng đó là phường ăn cháo đá bát.


_____________________________

Nhân Sâm là Người Củ nên lúc ngủ cũng ...cười .

(trả lời: caytoi)
Bài số: 2
RE: Giải thích thành ngữ tiếng Việt - 10/27/2006 3:19:39 PM   
Anh Ba

 

Bài: 3305
Từ: Bùi Gia trang .
quote:

Trích đoạn: Nhân Sâm

ĂN CHÁO ĐÁ BÁT:

Bội bạc vô ơn

VD: Thằng đó là phường ăn cháo đá bát.


Câu này em còn nghe người ta viết là ĂN CHÁI ĐÁI BÁT nữa mà anh NS...
Hello anh...


_____________________________

Better late than never!.

(trả lời: Nhân Sâm)
Bài số: 3
RE: Giải thích thành ngữ tiếng Việt - 10/27/2006 3:27:10 PM   
RaginCajun


Bài: 2086
quote:

ĂN CHÁI ĐÁI BÁT
Hì... câu này là để nói tới phép lịch sự đấy cụ ạ.  Ngồi ăn nhậu ở chái nhà người ta, ăn xong lịch sự không đái vào tường mà đái vào bát.  Tớ hiểu thế có phải không cụ?


_____________________________

"Laissez Le Bon Temps Rouler!"

(trả lời: Anh Ba)
Bài số: 4
RE: Giải thích thành ngữ tiếng Việt - 10/27/2006 3:33:18 PM   
Anh Ba

 

Bài: 3305
Từ: Bùi Gia trang .
 
Sorry, gõ nhầm nha anh NS...

ĂN CHÁO ĐÁI BÁT.

Ha..ha..
Nhà con Tôm quả là tinh mắt...


_____________________________

Better late than never!.

(trả lời: RaginCajun)
Bài số: 5
RE: Giải thích thành ngữ tiếng Việt - 10/27/2006 3:38:41 PM   
RaginCajun


Bài: 2086
quote:

Sorry, gõ nhầm nha anh NS...

ĂN CHÁO ĐÁI BÁT
Thiệt tình, vừa phải thôi nha.  Cụ gõ nhầm là tớ hiểu lộn.  Lần này chắc là không nhầm nữa phải không?
Câu này nói tới con người thật thà, thẳng thắn, ăn cháo thì đái tám lần (chưa muời là may á) là phải rồi.


_____________________________

"Laissez Le Bon Temps Rouler!"

(trả lời: Anh Ba)
Bài số: 6
RE: Giải thích thành ngữ tiếng Việt - 10/27/2006 4:47:08 PM   
tu-thieu-thoi

 

Bài: 3302
Từ: USA
quote:

Trích đoạn: Anh Ba

quote:

Trích đoạn: Nhân Sâm

ĂN CHÁO ĐÁ BÁT:

Bội bạc vô ơn

VD: Thằng đó là phường ăn cháo đá bát.


Câu này em còn nghe người ta viết là ĂN CHÁI ĐÁI BÁT nữa mà anh NS...
Hello anh...


TTT nghĩ rằng cả hai dạng thư'c "đái bát" hay "đá bát" đều được nghe cả. Tuy nhiên hành vi "đái bát" gây ấn tượng mạnh mẽ, nặng nề hơn và hợp với cách phóng đại mà dân gian hay ưa dùng, và có lẽ ta chỉ thấy  dạng "ăn cháo đái bát" trong sách vở mà thôi .


TTT

(trả lời: Anh Ba)
Bài số: 7
RE: Giải thích thành ngữ tiếng Việt - 10/28/2006 5:44:22 AM   
caytoi

 

Bài: 998
Cám ơn các bác bổ sung những câu thành ngữ tiếng Việt. Caytoi trộm nghĩ rằng có nhiều thành ngữ tiếng Việt rất hay mà mình không hiểu hết nghĩa; cho nên khi có cuốn "Giải thích thành ngữ tiếng Việt" - CT liền mang vào phố chia sẻ cùng các bác.

ĂN CHÁO ĐÁ BÁT = ĂN CHÁO ĐÁI BÁT:
(Ăn cháo: ăn thứ người ta bố thí cho, hàm nghĩa chịu ơn;
Đái bát: đái vào cái bát mà mình vừa mới ăn xong, hàm nghĩa vô vơn, bội bạc.)
Vô ơn bạc nghĩa đối với người giúp đỡ mình.

ĂN CHỰC NẰM CHỜ:
(Chực: chờ, đợi)
Chờ chực lâu ở một nơi nào đó để làm một việc gì với tâm trạng sốt ruột,khó chịu.

ĂN CỖ ĐI TRƯỚC, LỘI NƯỚC ĐI SAU:
(Ăn cổ: tượng trwung cho việc hưởng lợi;
Lội nước: tượng trưng cho việc nguy hiểm nhọc nhằn)
Ích kỷ, khôn lỏi có lợi lộc thì tranh phần trước, còn việc nguy hiểm khó khăn thì né tránh đùn đẩy cho người khác.

ĂN CƠM CHÚA MÚA TỐI NGÀY:
Làm quấy quá cho xong chuyện, cốt làm cho hết giờ quy định chứ không gắn bó, hào hứng gì với công việc, không chú ý đến hiệu quả công việc.

ĂN CƯỚP CƠM CHIM:
(Cơm chim: cơm rất ít ỏi, tựa như cơm để cho chim ăn; thường dùng để ví cái cần thiết để nuôi sống mà ít ỏi, không đáng là bao)
Cướp mất cái vốn liếng, chút của cải ít ỏi của người nghèo.

ĂN GIAN DÀN RA ĐẤY:
Sự gian lận, dối trá bị lộ nguyên hình, rõ ràng.

ĂN HẠI ĐÁI KHAI:
(Thời trước, có kẻ đến nhà người khác nằm vạ, bắt chủ  nhà phải nuôi cơm, tiểu tiện cũng tại chỗ, rất khai thối)
Ăn bám, vô tích sự, không làm được việc gì có ích.

ĂN HẠI ĐÁI NÁT:
(Đái nát: đái vào gốc cây làm chết cả cây cối)
Như "Ăn hại đái khai"

ĂN HƠN NÓI KÉM:
Ăn nói không thật thà, hay bịa đặt, thêm thắt, xuyên tạc sự thật.

ĂN KHOẺ NHƯ THẦN TRÙNG:
(Thần trùng: theo mê tín, chỉ một loài ma quái về bắt người nhà đi theo người thân đã chết)
Ăn cực kỳ nhiều và nhanh.

ĂN KHÔNG ĂN HỎNG:
Chiếm đoạt của người khác làm của riêng của mình, không đền bù một tý gì cho  người ta cả.

ĂN KHÔNG NÓI CÓ:
Điêu toa, không thật thà, dựng chuyện bịa đặt, vu khống hoàn toàn.

ĂN LÀM SAO, NÓI LÀM SAO:
Không biết nên phân bua, thanh minh, ăn nói thế nào, không biết nên xử sự thế nào cho phải.

ĂN MÀY CẦM TINH BỊ GẬY:
(Theo quan niệm cũ, thì mỗi con người tùy theo năm sinh mà cầm tinh một con vật nhất định; như người sinh năm Dậu thì cầm tinh con gà, người sinh năm Tuất thì cầm tinh con chó....Do cầm tinh những con vật khác nhau mà số phận của con người khác nhau.  Bị và Gậy là hai vật tượng trưng cho ăn mày.)
Đã nghèo mà lại bị số nghèo thì không bao giờ khá lên được.

ĂN MÀY CƯỚP XÔI:
(Ăn mày khi được người ta bố thí xôi thì cố sức tranh giành nhau để cướp được nhiều xôi)
Tranh giành nhau rất kịch liệt.
VN: Rằng tao ở đất nước này
Sự gì như kẻ ăn mày cướp xôi  (Thiên nam ngữ lục)

ĂN MÀY ĐÁNH ĐỐ CẦU AO:
Nghèo khổ và cùng quẫn không có lối thoát; thất bại thảm hại không có lối thoát.

ĂN MÀY ĐÒI XÔI GẤC:
(Xôi gấc: xôi nấu với gấc, một món ăn ngon)
Tham lam đòi hỏi quá mức, không biết thân, biết phận.

ĂN MÍT BỎ XƠ:
Sống không có tình nghĩa, bội bạc, thay lòng đổi dạ.
VD: Trách ai ăn mít bỏ xơ
Ăn cá bỏ lờ, ở dạ trắng đen

ĂN NGƯỢC NÓI NGẠO:
Ăn nói xỏ xiên, bịa đặt, vu khống.

ĂN NHƯ CHÈO THUYỀN:
Ăn hì hục, ngấu nghiến, tỏ vẻ khoái trá.

ĂN NHƯ GẤU ĂN TRĂNG:
(Vào đêm nguyệt thực, trăng đang sáng tỏ thì bỗng nhiên bị mặt trời che lấp toàn bộ hoặc một phần, phút chốc trời đất bị tối sầm lại hoặc còn một thứ ánh sáng yếu ớt, mờ nhạt- hiện tượng này dân gian quen gọi là gấu ăn trăng)
Ăn nhiều, ăn nhanh.

ĂN NHƯ MỎ KHOÉT:
1. Ăn luôn mồm luôn miệng, hay ăn quà vặt.
2. Ăn hối lộ, ăn đút lót nhiều

ĂN ỐC NÓI MÒ:
(Lúc bắt ốc người ta phải mò ở dưới nước đục, được hay không là chuyện ngẫu nhiên)
Ăn nói không đính xác, không có căn cứ chắc chắn.

ĂN TRO MÒ TRẤU:
Nghèo khổ, thiếu đói túng bấn.

ĂN VAM NÓI BIỂN:
(Vam: Có thể là biến thể của vàm, chỉ nơi ngã ba sông rạch, nơi rạch chảy ra sông hoặc là nơi sông nhỏ chảy vào sông lớn)
Ăn nói mạnh mẽ



< Sửa đổi: caytoi -- 10/28/2006 6:24:28 AM >

(trả lời: tu-thieu-thoi)
Bài số: 8
RE: Giải thích thành ngữ tiếng Việt - 10/28/2006 9:46:47 AM   
tu-thieu-thoi

 

Bài: 3302
Từ: USA
quote:

Trích đoạn: caytoi

Cám ơn các bác bổ sung những câu thành ngữ tiếng Việt. Caytoi trộm nghĩ rằng có nhiều thành ngữ tiếng Việt rất hay mà mình không hiểu hết nghĩa; cho nên khi có cuốn "Giải thích thành ngữ tiếng Việt" - CT liền mang vào phố chia sẻ cùng các bác.

ĂN CHÁO ĐÁ BÁT = ĂN CHÁO ĐÁI BÁT:
(Ăn cháo: ăn thứ người ta bố thí cho, hàm nghĩa chịu ơn;
Đái bát: đái vào cái bát mà mình vừa mới ăn xong, hàm nghĩa vô vơn, bội bạc.)
Vô ơn bạc nghĩa đối với người giúp đỡ mình.



Cảm ơn CT đang khổ công gõ lại cuốn "Giải thích thành ngữ tiếng Việt". Nhưng trộm nghĩ rằng chỉ giải thích nghĩa bóng (figurative sense) thì "Thành Ngữ Tiếng Việt" trở nên đơn giản quá ! Nếu chúng ta cùng nhau nghiên cứu, góp ý để tìm "nguồn gốc ngữ nghĩa" trong kho tàng văn học bình dân này thì có lẽ sẽ có được nhiều thú vị hơn !

Thí dụ như trong câu ĂN CHÁO ĐÁI BÁT, cụm từ ĂN CHÁO  được dùng để biểu hiện việc ân nghĩa ?! Nhưng tại sao không là ĂN CƠM, ĂN XÔI hay ăn các thứ khá hơn, ngon hơn mà dân gian lại chọn ĂN CHÁO chớ ?

Các bạn nào rảnh thì thử cho ý kiến .


TTT

(trả lời: caytoi)
Bài số: 9
RE: Giải thích thành ngữ tiếng Việt - 10/28/2006 10:40:09 AM   
Nhân Sâm

 

Bài: 817
Từ: Vùng biển Huntington - USA
quote:

Trích đoạn: tu-thieu-thoi

quote:

Trích đoạn: caytoi

Cám ơn các bác bổ sung những câu thành ngữ tiếng Việt. Caytoi trộm nghĩ rằng có nhiều thành ngữ tiếng Việt rất hay mà mình không hiểu hết nghĩa; cho nên khi có cuốn "Giải thích thành ngữ tiếng Việt" - CT liền mang vào phố chia sẻ cùng các bác.

ĂN CHÁO ĐÁ BÁT = ĂN CHÁO ĐÁI BÁT:
(Ăn cháo: ăn thứ người ta bố thí cho, hàm nghĩa chịu ơn;
Đái bát: đái vào cái bát mà mình vừa mới ăn xong, hàm nghĩa vô vơn, bội bạc.)
Vô ơn bạc nghĩa đối với người giúp đỡ mình.



Cảm ơn CT đang khổ công gõ lại cuốn "Giải thích thành ngữ tiếng Việt". Nhưng trộm nghĩ rằng chỉ giải thích nghĩa bóng (figurative sense) thì "Thành Ngữ Tiếng Việt" trở nên đơn giản quá ! Nếu chúng ta cùng nhau nghiên cứu, góp ý để tìm "nguồn gốc ngữ nghĩa" trong kho tàng văn học bình dân này thì có lẽ sẽ có được nhiều thú vị hơn !

Thí dụ như trong câu ĂN CHÁO ĐÁI BÁT, cụm từ ĂN CHÁO  được dùng để biểu hiện việc ân nghĩa ?! Nhưng tại sao không là ĂN CƠM, ĂN XÔI hay ăn các thứ khá hơn, ngon hơn mà dân gian lại chọn ĂN CHÁO chớ ?

Các bạn nào rảnh thì thử cho ý kiến .


TTT


Theo NS nghĩ, cháo là thức ăn rẻ tiền, rẻ hơn cơm hay xôi.  Vì thế, người đi ăn chực chỉ được bố thí cho chén cháo mà thôi.


_____________________________

Nhân Sâm là Người Củ nên lúc ngủ cũng ...cười .

(trả lời: tu-thieu-thoi)
Bài số: 10
Trang:   [1] 2 3   phần sau >   >>
Các Diễn Đàn >> [Học Hỏi] >> Ngôn ngữ học >> Giải thích thành ngữ tiếng Việt Trang: [1] 2 3   phần sau >   >>
Chuyển tới:





Bài Mới Không có Bài Mới
Đề Mục Nóng Hổi (có bài mới) Đề Mục Nóng Hổi (không bài mới)
Khóa (có bài mới) Khóa (không bài mới)
 Đăng Đề Mục Mới
 Trả Lời
 Trưng Cầu
 ý Kiến của Bạn
 Xóa bài của mình
 Xóa đề mục của mình
 Đánh Giá Bài Viết


Thành Viên đã Đóng Góp cho tháng 6-10/2009:
Mai Dang, Bao Cuong, vann, Tương Kính

Login | Góc Riêng | Thư Riêng | Bài Trong Ngày | Bài Mới | Lịch | Các Thành Viên | Các Diễn Đàn | Ảnh

Xin mời các bạn qua thăm Phố Cũ, có rất nhiều bài vở để xem.

Forum Software © ASPPlayground.NET Advanced Edition 2.5.5 Unicode