Bài Viết (Chưa Xếp Loại)

Ngày xuân - Bàn Chuyện Văn Hoá.

Hoài Nam

Trên văn đàn danh từ văn hoá đã được giải thích rất nhiều và mỗi người giải thích một khác, chưa hề có sự đồng nhất. Ở đây tôi cũng xin giải thích văn hoá theo ý tôi và tiếp theo sẽ bàn đến một vài khía cạnh của nền văn hoá nước nhà để gợi lại vài nét độc đáo đã từng vang bóng một thời.

Theo tôi văn là giá trị, giá trị tinh thần cũng như giá trị vật chất. Ngày xưa ở nước ta, lấy tiền kẻm làm bản vị cho nền giá trị của các vật dụng mua bán, đổi chác đều căn cứ vào đồng tiền kẻm. Các vua chúa về sau dùng "đồng" để đúc tiền nên chúng ta thấy có đồng tiền "ăn sáu" (lục văn) và đồng "ăn mười" (thập văn).

Chúng ta cũng thấy giá trị tinh thần trong các danh từ văn chương, văn nghệ, văn minh, văn học, văn hiến v.v....

Hoá có nghĩa là biến đổi; là sống động chứ không phải đóng khung và bất di bất dịch. Vậy văn hoá có nghĩa là những giá trị biến đổi theo thời. Tiếng Pháp và tiếng Anh văn hoá là "culture". Culture thì phải vun trồng và tăng trưởng. Nếu không sinh sôi nảy nỡ, nếu không biến đổi và lớn mạnh thì không còn là culture. Danh từ văn hoá của Việt Nam cũng vậy. Phải có sự vun trồng tăng trưởng lớn mạnh, biến đổi theo thời gian và hoàn cảnh.

Những bộ áo của các bạn gái ngày xưa, áo nâu yếm thắm đã thay đổi theo thời gian qua quần áo kiểu "Le mur" đến áo dài ngày nay đều đúng theo nghĩa "văn hoá".

Các định chế ngày xưa "tam tòng", "tứ đức" cũng đã theo thời gian biến đổi để đi đến "tự do", "độc lập", "dân chủ" đều là văn hoá.

Ngày xưa tổ tiên chúng ta chỉ biết thờ cúng Thần Linh, Ông Bà, rồi tiếp đến đã thờ Phật, thờ Trời và ngày nay chân trời rộng mở nên tín ngưỡng cũng biến hoá theo khám phá và khoa học.

Trong bài này tôi không có ý nêu lên tất cả những trường hợp để minh chứng cho các biến chuyển trong văn hoá. Tôi chỉ muốn trong lúc xuân về, vạn vật đều tràn đầy nhựa sống, nhắc lại cho anh chị em sinh viên nhớ là nền văn nghệ nước nhà cũng đã biến hoá nhiều với thời gian và hoàn cảnh. Ngày nay chúng ta đang đứng trước phong trào nhảy rất thác loạn với Rock n Roll, với các bản nhạc kích động, trước khi đã qua những khúc tình ca du dương hay những điệu hò mái nhì, mái đẩy, thì các nhà nho xua cũng đã có những thú vui tao nhả với tiếng đàn nhịp phách. Để khỏi mất nhiều thì giờ của các bạn, tôi xin trích ra đây hai bài ca trù của cụ Hy Văn Nguyễn Công Trứ và của Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu tiên sinh để các bạn thấy cái khí phách hiên ngang của các bậc hiền nho tiền bối.

Cụ Nguyễn Công Trứ thì cho việc trong trời đất là việc của mình phải gánh vác. Còn Nguyễn Khắc Hiếu tiên sinh thì ngông hơn các thế hệ trai tráng bây giờ, dám viết thơ lên hỏi con trời làm vợ. Hai nhà thơ này quả thật bạo gan hơn hàng thanh niên bây giờ!

Nếu có bạn nào không đồng ý thì xin nghe đây:


CHÍ LÀM TRAI.

Vũ trụ giai ngô phận sự (1)
Chẳng công danh chi đứng giữa trần hoàn
Chí tang bồng hẹn với giang san.
Đường trung hiếu chử quân thân là gánh vác

Thơ rằng:

Đã mang tiếng ở trong trời đất
Phải có danh gì với núi sông.
Nợ sách đèn đem nghiên bút trả xong
Cầu xe ngựa lúc đi về mới tỏ
Duyên Ngư Thuỹ hội Long Vân còn đó.
Miếng đỉnh chung cho trót mùi đời
Nhắn giăng (trăng) nhũ gió đưa lời
Bẻ cành đan quế cho đời biết tay.
Trần ai, ai có kém ai!

Nguyễn Công Trứ.


(1) Viêc trời đất đều là bổn phận của ta.



HỎI VỢ

Mưỡu:
Tình riêng trăm ngẩn mười ngơ,
ngồi buồn lấy giấy viết thơ hỏi trời
xem thơ trời cũng nực cười
cười cho hạ giới lắm người oái oăm.

Nói:
Khách hà nhân giả? (2)
Cớ làm sao suồng sả dám đưa thơ
Chốn tiên cung ai kén rể bao giờ.
Chi những sự vẫn vơ mà giấy má?
Chức nữ tảo tùng giai tế giá. (3)
Hằng Nga bất nại hạo phu miên (4)
Mở then mây quăng trả bức hồng tiên
Mời khách hãy ngồi yên trong cỏi tục
Người đâu kiếp trước Đông Phương Sóc,
Ăn trộm đào riêng học thói ngày xưa,
Trần gian đày mãi không chừa.

Nguyễn Khắc Hiếu.



(2) Người khách đó là ai vậy?
(3) Ả chức đã đi lấy chồng lâu rồi.
(4) Chị Hằng thì không thích ôm chồng nằm ngủ.


Số Lần Chấm:  
3

(để chấm điễm, xin bấm vào số sao)

Số lần đọc: 3,421
Nguồn:
Đăng bởi: Nhật Huy ()
Người gửi: nvhn
Người sửa: TVMT;